Εκτύπωση

Ποιο κοινωνικό συμβόλαιο;

Συγγραφέας: Ηλίας Γιαρματζίδης.... Δημοσίευση στη κατηγορία Ο Ηλίας Γιαρματζίδης γράφει...

Σας άρεσε το άρθρο?
(2 ψήφοι, μέση τιμή 5.00 από τα 5 αστέρια)

social contractΕπειδή οι βασικές αλήθειες σχετικά με τον χαρακτήρα και τα χαρακτηριστικά της παγκόσμιας κρίσης έχουν λεχθεί, όπως έχουν καταγραφεί και οι ιδιαιτερότητες του ελληνικού υποκαταστήματος, οφείλουμε ως πολίτες (και σε προσωρινή, μέχρι αποδείξεως του εναντίου, αντιδιαστολή με τους πολιτικούς) να ασχοληθούμε με το δια ταύτα.

Με τις αναγκαίες ενέργειες μιας συλλογικής κοινωνίας πολιτών τα αποτελέσματα των οποίων στη ζωή μας θα πρέπει αντισταθμιστικά να ανταγωνίζονται τις μειώσεις των εισοδημάτων, τη βαριά φορολογία και εν τέλει τις σημαντικές απώλειες στο βιοτικό μας επίπεδο, ατομικά και συλλογικά.

Πριν επιχειρήσουμε  να σκιαγραφήσουμε με προτάσεις της  επόμενης μέρας το δια ταύτα της  κρίσης, ας δούμε τις δύο βασικές αλήθειες που αυτή μας αποκάλυψε καθώς ξετυλιγόταν από την κατάρρευση της Lehman Brothers το 2008 μέχρι και σήμερα.

Βασική  αλήθεια πρώτη:

Η κρίση αυτή δεν είναι οικονομική αλλά χρηματοπιστωτική. Αυτό σημαίνει πως η συνολική επιδείνωση της παγκόσμιας οικονομίας δεν προήλθε ως αποτέλεσμα ύφεσης στην παραγωγικότητα των χωρών αλλά ως αποτέλεσμα απάτης (φούσκας) του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος όπως αυτό αναπτύχθηκε βασιζόμενο σε έναν άκρατο υπερδανεισμό, ανακύκλωση “αέρα” και μόχλευση.

Βασική  αλήθεια δεύτερη:

Η χρηματοπιστωτική κρίση για να αναπτυχθεί εδραιώθηκε σε δύο πιο βασικές και διαπλεκόμενες κρίσεις. Πρώτα σε μια κρίση κοινωνική, τα κύρια χαρακτηριστικά της οποίας ήταν η εξατομίκευση του συμφέροντος (σε βάρος του γενικού συμφέροντος) και ο υπερβολικός καταναλωτισμός και δανεισμός (στο τέλος του 2011 οι Έλληνες χρωστάμε στις τράπεζες 250 δις ευρώ ενώ και οι ακάλυπτες επιταγές φτάνουν τα 400 δις ευρώ) και κατά δεύτερον σε μια κρίση του πολιτικού μας συστήματος κυρίως γιατί η βαθιά επαγγελματοποίηση των πολιτικών δημιούργησε ένα θεσμικό έλλειμμα στην προάσπιση των δικαιωμάτων των χαμηλών και μεσαίων τάξεων.

Οι δυο  αυτές βασικές αλήθειες συναναστρέφονται με συμπεράσματα είτε προς το γενικό είτε προς το εξειδικευμένο, που πολλές φορές αποκαλύπτουν ακόμη μεγαλύτερη ουσία και από αυτές τις ίδιες. Για παράδειγμα η συλλογιστική του Στέλιου Ράμφου σχετικά με την κατάχρηση της επίκλησης των δεσμών αίματος και τόπου της ελληνικής οικογένειας σε βάρος του κράτους και κατ’ επέκταση της κοινωνίας προέρχεται από την εξατομίκευση του συμφέροντος. Ή η φενάκη της εσωκομματικής δημοκρατίας των ελληνικών κομμάτων που λειτουργούν επί της ουσίας φασιστικά και εν κρυπτώ απορρέει από (ή μερικώς προκαλεί) την κρίση του πολιτικού μας συστήματος. Η “zeitgeist αλήθεια” περιγράφει εν τέλει συνοπτικά το πώς έχει διαμορφωθεί το τρέχον ισοζύγιο εξουσίας στον κόσμο: οι τράπεζες(που σημαίνει το διεθνές ή πολυεθνικό κεφάλαιο) έχουν γράψει (νομοθετήσει) τους κανόνες του παιχνιδιού και στοχεύουν σε υπερκέρδη σε βάρος (του επιπέδου διαβίωσης) των πολιτών έχοντας αλώσει και τη βασική θεσμική προστασία της κοινωνίας των ανθρώπων απέναντι στην κοινωνία των αγορών που είναι το πολιτικό σύστημα. Παρόλα αυτά βεβαίως, και για λόγους οικονομίας της συζήτησης, δεν θα θεωρήσουμε ως άμεση προτεραιότητα την ανατροπή του υπάρχοντος παγκόσμιου συστήματος διακυβέρνησης – της φιλελεύθερης αστικής δημοκρατίας – αν και ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αθροίζονται γύρω από μια τέτοια προοπτική.

Καθώς λοιπόν οι αλήθειες αυτές έχουν ακουστεί, διαβαστεί και διακινηθεί με πολλούς  τρόπους και από πολλούς ανθρώπους τα τελευταία χρόνια, όσοι έχουμε υποστεί αυτή την επιδείνωση της οικονομικής μας δυνατότητας αναμένουμε με προσμονή να ικανοποιηθούν τα κριτήρια που θα αλλάξουν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, την κατάσταση. Τα κριτήρια αυτά είναι είτε η άθροιση μιας κρίσιμης μάζας ανθρώπων που θα συστρατευθούν ενάντια στις αιτίες της κρίσης, είτε η επίτευξη μιας ευρύτερης(της κρίσιμης μάζας) αντίληψης της υποχρέωσης, που απορρέει από τα δικαιώματα της παγκόσμιας τάξης των πολιτών, να υπερασπιστούν το βιοτικό τους επίπεδο, είτε τελικά η υπέρβαση του ορίου αν(τ)οχής των κοινωνιών σχετικά με την ικανοποίηση τουλάχιστον των βασικών τους αναγκών (τροφή, στέγη, ένδυση).

social contract2Κι όμως αυτές οι βασικές ανάγκες, την  ικανοποίηση των οποίων προϋποθέτει  κάθε δημοκρατία για να ευδοκιμήσει, καταλύθηκαν σχεδόν ακαριαία με τα πρώτα σημάδια κλονισμού του συστήματος. Τα εκατομμύρια των ανέργων, υποαπασχολούμενων και κακοπληρωμένων σε όλο τον κόσμο, και οι σχεδόν ένα εκατομμύριο (μόνο κατά τα επίσημα στατιστικά) άνεργοι στην Ελλάδα αποτελούν το σώμα της τάξης των νεόπτωχων. Οι πιο χτυπημένοι από αυτούς, λεηλατημένοι από τις τράπεζες και το επίσημο κράτος είναι ήδη ή βρίσκονται με το ένα πόδι στον καιάδα της κοινωνικής απαξίωσης. Καθημερινά πληθαίνουν οι αναφορές για ανθρώπους που βρίσκονται στο δρόμο, γονείς που εγκαταλείπουν τα παιδιά τους σε ιδρύματα, ρεκόρ στους αριθμούς προσέλευσης ανθρώπων σε τραπέζια της αγάπης και φυσικά κατακόρυφη αύξηση της εγκληματικότητας.

Την ίδια στιγμή το κράτος, σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο, βρίσκεται πραγματικά στον κόσμο του. Την ώρα που η κοινωνία ψυχορραγεί, αυτό συνεχίζει να παίρνει μέτρα που την εξαθλιώνουν ακόμη περισσότερο κάνοντας κάθε φορά ολοένα και πιο ξεκάθαρη την προτεραιότητά του: το κράτος είναι εδώ για να σώσει τις τράπεζες και όχι τους ανθρώπους. Η κοινωνία από την άλλη, υπνωτισμένη ακόμη από το χορό μιας εξιδανεικευμένης (από τα δανεικά) ευημερίας και βαθιά ποτισμένης στο καταναλωτικό όπιο, ναρκωμένης από το κοκταίηλ των διαπλεκόμενων ΜΜΕ και των πολιτικών-μαριονέτες, παρακολουθεί τηλεοπτικά τον διασυρμό της παρέα με τις αμφιταλαντευόμενες τύψεις και ενοχές της πιθανότητας όντως να “τα φάγαμε μαζί”.

Για το ερώτημα του ποιοί θα ορίσουν τις απαιτήσεις έναντι των θεσμών και της κοινωνίας, χρειάζεται σκέψη και ψυχραιμία για να δώσει κανείς την απάντηση. Το σίγουρο είναι πως όποιοι και αν βρεθούν, πρέπει να είναι σκεπτόμενοι & ψύχραιμοι. Και οι απαιτήσεις τους, καλώς ή κακώς, θα πρέπει να οριστούν στο τοπικό επίπεδο (the local supports the global).

Δύο είναι  οι αρχικές κοινωνικές εξασφαλίσεις που θα πρέπει να επιτευχθούν. Πρώτον, η διασφάλιση της ικανοποίησης των βασικών αναγκών όλων των δημοτών και δεύτερον η δημιουργία θέσεων εργασίας. Πάμε όμως να τα δούμε ένα-ένα. 

Διασφάλιση  των βασικών αναγκών (τροφή, ένδυση, στέγη)

Σε πρώτο  επίπεδο θα πρέπει να διαχωρίσουμε τους κρατικούς-δημόσιους-δημοτικούς πόρους με τους ιδιωτικούς πόρους. Αυτό πρέπει να γίνει καθαρά για οργανωτικούς λόγους, στη συνέχεια επιβάλλεται φυσικά να προκύψουν συνεργασίες των τομέων.

Ο δημόσιος τομέας (κυρίως ο Δήμος) οφείλει να ανασυγκροτήσει τον προϋπολογισμό του με τέτοιο τρόπο ώστε με τις ανελαστικές του δαπάνες καλυμμένες (τις λειτουργικές του δαπάνες), όλες οι υπόλοιπες να στραφούν από τα τεχνικά έργα(εννοείται πάντα πλην των αναγκαίων), τον αθλητισμό, τον πολιτισμό και τις λεγόμενες soft δράσεις προς τη δημιουργία ξενώνων φιλοξενίας για τους άστεγους, εξασφάλιση τροφίμων και ρούχων (ο Δήμος μπορεί να στραφεί σε βιοτεχνίες, συνεταιρισμούς, κτλ εξασφαλίζοντας όποτε και εάν μπορεί στους δωρητές-επιχειρηματίες, δημοτικές ελαφρύνσεις ή bonus που μπορούν να συσταθούν επί τούτω.) Επειδή φαντάζομαι πως θα τεθούν διλήμματα του τύπου “να λειτουργήσουμε το κολυμβητήριο ή να φτιάξουμε ένα ξενώνα φιλοξενίας 20 ατόμων;” η απάντηση(στο πνεύμα της παρούσας πρότασης) είναι να φτιάξουμε τον ξενώνα και να κλείσουμε το κολυμβητήριο. Ίδια είναι και η απάντηση σε ανάλογα ερωτήματα “να γίνει το Φεστιβάλ Φιλίππων ή ο ξενώνας;”, “η χρηματοδότηση των τοπικών συλλόγων ή η αγορά ειδών ένδυσης”, κτλ. Αυτή η θέση είναι τόσο άκαμπτη όσο και η πείνα κάποιου που δεν έχει να φάει και η καταπόνηση στο κρύο σ’ αυτόν που δεν έχει να ντυθεί ή που να βγάλει το βράδι. Είναι ίσως η μοναδική, ριζική και σε απόλυτο πνεύμα αλληλεγγύης χρήση των χρημάτων που έχουν για λογαριασμό μας οι δήμοι στα ταμεία τους. Σε κάθε περίπτωση, οφείλουμε να πάρουμε ξεκάθαρη θέση απέναντι στην κρίση και φυσικά οι δημόσιοι φορείς οφείλουν να εξηγούν και κάθε φορά το σκεπτικό των επιλογών τους.

Οι πολίτες-δημότες-ιδιώτες από την άλλη, είτε ως μονάδες είτε ενταγμένοι σε συλλογικότητες οφείλουν να αναπτύξουν εθελοντικές δράσεις με τα χαρακτηριστικά του δικού τους τομέα. Πόρτα-πόρτα εξασφάλιση ειδών ένδυσης και τροφίμων (όχι χρημάτων, όσοι θέλουν να προσφέρουν χρήματα καλό θα είναι να τα καταθέτουν οι ίδιοι σε κάποιο τραπεζικό λογαριασμό του Δήμου για να αποφευχθούν παρεκτροπές), ενεργοποίηση του θεσμού της γειτονιάς (εκεί όπου κάποιοι άνθρωποι για διάφορους λόγους δεν θα μπορούν να εκθέσουν την αδυναμία τους, η “γειτονιά” μπορεί με τον δικό της διακριτικό τρόπο να προσφέρει), lobbying προς τους κρατικούς φορείς ώστε να είναι αυτοί συνεπείς στις κοινωνικές τους παροχές, κτλ. 

Δημιουργία  θέσεων εργασίας

Εδώ, από  τη στιγμή που ο ιδιωτικός τομέας ασφυκτιά, δράση θα πρέπει να αναλάβει ο δημόσιος τομέας. Κάθε Δήμος θα πρέπει να δει τα δικά του συγκριτικά πλεονεκτήματα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Στη δική μας περιοχή για παράδειγμα, υπάρχουν ως δημοτική περιουσία χιλιάδες στρέμματα γης που μπορούν να αξιοποιηθούν σαν καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Όποιος έχει παρακολουθήσει κάποιο σεμινάριο επαγγελματικού προσανατολισμού τα τελευταία δύο τουλάχιστον χρόνια θα γνωρίζει πως οι υπερκορεσμένοι, δευτερογενής και τριτογενής τομέας της οικονομίας δεν έχουν κάτι να προσφέρουν ενώ δυστυχώς και ο πολυδιαφημισμένος τουρισμός μας όπως έχει στηθεί είναι σαφώς υπερτιμημένος και αποπροσανατολισμένος. Όλοι στρέφονται αυτή τη στιγμή στον πρωτογενή τομέα παραγωγής και πιο συγκεκριμένα στις καινοτόμες και εναλλακτικές εκτροφές και καλλιέργειες όπου κανείς μπορεί να διαθέσει την παραγωγή του σε υγιέστερες οικονομίες του εξωτερικού. Οι δήμοι έχουν τη δυνατότητα να συστήσουν επιχειρήσεις που θα εκμεταλλεύονται τέτοιες παραγωγές και κυρίως λόγω του μεγέθους τους θα υπερπηδούν τα συνήθη εμπόδια που συναντά ένας μεμονωμένος και περιορισμένης απόδοσης παραγωγός. Υπάρχουν αγροτικά (μη επιδοτούμενα) προϊόντα που αυτή τη στιγμή έχουν τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν μεγάλα συμβόλαια με προμηθευτές σε όλο τον κόσμο.

Η περίπτωση  αυτή θα έχει πολλαπλά οφέλη για  τους δημότες. Πρώτον θα δημιουργήσει άμεσα θέσεις εργασίας στο στήσιμο των καλλιεργήσιμων εκτάσεων αλλά και της επιχείρησης που θα τα εκμεταλλεύεται. Δεύτερον, θα αποτελεί κέντρο εκπαίδευσης για όσους εργάζονται εκεί έτσι ώστε να αποκτούν τεχνογνωσία για τη δική τους μελλοντική επιχειρηματικότητα. Η τεχνογνωσία αυτή θα μπορεί να προσφέρεται και σε τρίτους δημότες-ιδιώτες καλλιεργητές. Τρίτον, για το τυχόν αδιάθετο προϊόν στις αγορές του εξωτερικού, θα μπορεί αυτό να συνεισφέρεται στη συλλογή τροφίμων για τις μειονεκτούσες κοινωνικές ομάδες τοπικά. Τέταρτον, και όταν μετά το δεύτερο-τρίτο χρόνο εδραιωθούν συγκεκριμένες παραγωγές και προϊόντα, θα μπορούν να αναπτυχθούν επιχειρήσεις μεταποίησης έτσι ώστε να αξιοποιείται όλος ο κύκλος του κέρδους από την παραγωγή του προϊόντος. Εννοείται πως όλα αυτά τα έσοδα θα αποφέρουν εισροές χρημάτων και στο γενικότερο τοπικό κύκλο της οικονομίας που θα έχει ως αποτέλεσμα της δημιουργία επιπλέον θέσεων εργασίας και ούτω καθεξής.

Οι παραπάνω προτάσεις καθορίζουν απλά το πλαίσιο πιθανών δρόμων ανάπτυξης και δημιουργούν επίσης ευνοϊκό κλίμα στην τοπική κοινωνία. Αυτό θα βασίζεται κυρίως στην πεποίθηση του κόσμου ότι οι τοπικοί φορείς νοιάζονται γι’ αυτούς και τους έχουν σε πρώτη προτεραιότητα. Τα εναλλακτικά κόστη που θα “πληρωθούν” (όπως πχ, η απουσία πολιτιστικών& αθλητικών δρωμένων) θα είναι μόνο προσωρινά και για λίγο καθώς σύντομα θα αντικατασταθούν από τις ιδιωτικές πρωτοβουλίες που θα προκύψουν μόλις ο κόσμος από την ανεργία αρχίσει να επιστρέφει στα υγιή εισοδήματα. 

Είναι καιρός η αλληλεγγύη και η κοινωνική  συνεισφορά να κατέβουν από συνθήματα  σε τοίχους και από κενό γράμμα σε πολιτικές υποσχέσεις και θεσπίσματα να γίνουν πράξη και καθημερινότητα. Η αισιοδοξία είναι υγιής και προσφέρει όταν βασίζεται στη δουλειά, τον προγραμματισμό, τη συνεργασία.

Καλές γιορτές!

Share

2009©Kavalacity.net