Εκτύπωση

Άμεση Δημοκρατία

Συγγραφέας: Κώστας Δεμερτζίδης.... Δημοσίευση στη κατηγορία Ο Κώστας Δεμερτζίδης γράφει...

Σας άρεσε το άρθρο?
(10 ψήφοι, μέση τιμή 4.20 από τα 5 αστέρια)
democracy

Τις τελευταίες μέρες έχει διαμορφωθεί στην Ελλάδα ένα κίνημα αμφισβήτησης του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος που ονομάστηκε, όχι πολύ επιτυχημένα, κίνημα των αγανακτισμένων.

Εκφράζεται μέσα από καθημερινές συγκεντρώσεις στην πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα, στον Λευκό Πύργο στην Θεσσαλονίκη και σε κεντρικές πλατείες σε όλες σχεδόν τις πόλεις της χώρας. Παρά την μαζικότητα της συμμετοχής, υπάρχει ένας βασικός και ουσιαστικός αντίλογος που διατυπώνεται τόσο από τα αστικά πολιτικά κόμματα και τα καθεστωτικά ΜΜΕ, όσο και από την αριστερά και από διανοούμενους και αρθρογράφους. Ότι δεν έχει πρόταση, παρά μόνο άρνηση.

Διαβάζοντας διάφορα κείμενα που βγαίνουν από συμμετέχοντες και υποστηρικτές του κινήματος, διαπιστώνεται εύκολα ότι

υπάρχει όντως ένα έλλειμμα (αν και όχι τόσο μεγάλο όσο το παρουσιάζουν) σε ρεαλιστικές προτάσεις και διατύπωση εναλλακτικής προοπτικής. Αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό όταν μιλάμε για ένα κίνημα με ζωή μιας βδομάδας, αλλά αν δεν καταφέρει σύντομα να διατυπώσει κάτι, είναι καταδικασμένο να ξεφουσκώσει ή στην χειρότερη περίπτωση να οδηγήσει σε ακραίες εξελίξεις και φασιστικές λύσεις.

Η πιο ενδιαφέρουσα πρόταση που είδα γραμμένη σε φυλλάδια και κείμενα που βγαίνουν μέσα από το κίνημα ήταν το «άμεση δημοκρατία». Τι ακριβώς εννοούν με αυτό δεν είναι ακόμη απόλυτα σαφές. Διάβασα για μοντέλο με κληρωτούς βουλευτές, για μοντέλο με λαϊκές συνελεύσεις στις γειτονιές και στους τόπους εργασίας και άλλα που νομίζω ότι δεν ανταποκρίνονται στην ουσία του όρου «άμεση δημοκρατία».

Η άμεση δημοκρατία είναι η ιδεατή μορφή της δημοκρατίας, όπου, σε αντίθεση με την αντιπροσωπευτική που εφαρμόζεται τώρα, ο καθένας ψηφίζει για κάθε θέμα που απασχολεί την πολιτεία μόνος του και εκφράζει την άποψη του και όχι διαμέσου αντιπροσώπων που τους εκλέγει κάθε τέσσερα χρόνια και που μπορούν στην συνέχεια να εκφράζουν διαφορετική γνώμη από αυτή των ανθρώπων που τους εξέλεξαν. Πρακτικά η άμεση δημοκρατία έχει εφαρμοστεί ελάχιστες φορές στην ιστορία της ανθρωπότητας και μόνο σε πολύ μικρές κοινότητες ανθρώπων (μικρές φυλές, κοινότητες χίπηδων κτλ). Ακόμη και στην αρχαία Αθήνα, η εκκλησία του δήμου που χρησιμοποιείται ως το κορυφαίο παράδειγμα, δεν ήταν στην πραγματικότητα άμεση δημοκρατία γιατί

  1. δικαίωμα συμμετοχής είχαν μόνο οι άρρενες, ελεύθεροι, Αθηναίοι πολίτες (δεν συμμετείχαν δηλαδή γυναίκες, δούλοι και μέτοικοι) άρα ένα ποσοστό της τάξης του 20% του πληθυσμού
  2. οι κάτοικοι των μακρινών δήμων σπάνια συμμετείχαν λόγο του χρόνου μου χρειαζόταν για να μεταβούν στο κέντρο της Αθήνας και
  3. ακόμα και από αυτούς που είχαν το δικαίωμα να συμμετέχουν, πάρα πολλοί απέφευγαν να παραβρίσκονται γιατί το θεωρούσαν χάσιμο χρόνου. Αποτέλεσμα ήταν οι αποφάσεις να λαμβάνονται από μια μικρή μειοψηφία, συχνά μερικές εκατοντάδες άτομα από σύνολο 1000.000 περίπου κατοίκων.

Αυτά είναι και γενικά το προβλήματα με την εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας. Ήταν πρακτικά ανέφικτη σε πολυπληθείς κοινωνίες και σχεδόν πάντα καταλήγει σε μια ολιγαρχία όπου επικρατεί η πιο δυναμική και οργανωμένη μειοψηφία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι συνελεύσεις των φοιτητών στα ελληνικά πανεπιστήμια. Όποιος έχει περάσει από εκεί ξέρει πολύ καλά ποια είναι η κατάσταση, με ποιο τρόπο λαμβάνονται οι αποφάσεις και αν ανταποκρίνονται πραγματικά στις επιθυμίες και τις επιλογές της πλειοψηφίας των φοιτητών.

Υπάρχει όμως στην σύγχρονη εποχή η δυνατότητα εφαρμογής μιας άλλης μορφής άμεσης δημοκρατίας που δεν υπήρχε στο παρελθόν, χωρίς τις αδυναμίες, τις στρεβλώσει και τις παθογένειες του παρελθόντος. Δεν ξέρω ποιο είναι το όνομα που της έχει δοθεί, ας την ονομάσουμε «άμεση ηλεκτρονική δημοκρατία» (ή μήπως είναι σωστότερη η λέξη ψηφιακή;)

Η βασική αρχή του μοντέλου είναι απλή. Ένα ηλεκτρονικό δίκτυο όπου κάθε πολίτης ψηφίζει από το σπίτι του για κάθε θέμα που αφορά τα κοινά. Μπορεί επίσης να αναθέσει την διαχείριση του δικαιώματος του σε κάποιο άλλο άτομο, οργάνωση ή κόμμα που θεωρεί ότι ταυτίζεται με την δικιά του ιδεολογία και επιλογές, αλλά μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να άρει την ανάθεση είτε μόνο για ένα θέμα, είτε για κάποια χρονική περίοδο είτε μόνιμα και να διαχειριστεί μόνος του το δικαίωμα του ή να την αναθέσει αλλού. Μοιάζει με σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά οι τεχνολογικές δυνατότητες για την υλοποίηση του υπάρχουν σήμερα. Μπορεί τεχνικά να γίνει ακόμη και με το κινητό τηλέφωνο που έχουμε όλοι στην τσέπη μας.

Φυσικά υπάρχει ένα τεράστιο θέμα ασφάλειας και αξιοπιστίας, αλλά νομίζω ότι μπορεί να ξεπεραστεί μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα αν υπάρξει βούληση να αναπτυχθεί μια τέτοια προσπάθεια. Αφού έχει φτιαχτεί ένα ασφαλές και κατά γενική παραδοχή αδιάβλητο τραπεζικό και οικονομικό δίκτυο μέσω του οποίου διακονούνται τρισεκατομμύρια και ορίζει τις μοίρες κρατών και λαών, μπορεί να φτιαχτεί και ένα αντίστοιχης ασφάλειας πολιτικό. Φυσικά θα πρέπει να υπάρχει κυβέρνηση, διάφοροι άλλοι μηχανισμοί έλεγχου και κανόνες λειτουργίας, για παράδειγμα κάποια θέματα πχ θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η προστασία των μειονοτήτων δεν μπορεί να θέτονται σε ψηφοφορία, αλλά η εξουσία μεταφέρεται αυτόματα στον λαό που έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο. Δεν έχω ούτε τις γνώσεις ούτε τον χρόνο για να αναπτύξω παραπάνω το μοντέλο, πιθανών να υπάρχουν και ατέλειες που δε μπορώ να σκεφτώ, αλλά είμαι σίγουρος ότι είναι το ποιο σωστό και δίκαιο σύστημα στο οποίο μπορεί να στοχεύει η ανθρωπότητα.

Share

2009©Kavalacity.net