Εκτύπωση

Πως να βοηθήσετε το παιδί σας να μιλήσει νωρίς

Συγγραφέας: Ζωή Γαβριηλίδου.... Δημοσίευση στη κατηγορία Παιδί

Σας άρεσε το άρθρο?
(2 ψήφοι, μέση τιμή 5.00 από τα 5 αστέρια)

 

...γράφει η Ζωή Γαβριηλίδου

Επίκουρος Καθηγήτρια Γλωσσολογίας
Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

babyΠαρόλο που το παιδί επικοινωνεί με το γονιό ήδη με το πρώτο του κλάμα, υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση στη συμπεριφορά του πριν τους έξι μήνες και μετά τους εννέα. Το νεογέννητο βρέφος παράγει ήχους αντανακλαστικούς (κλάμα, βήχας) για να δηλώσει το αίσθημα της πείνας, της δυσαρέσκειας ή της ευχαρίστησης, σε αντίθεση με το μεγαλύτερο παιδί που επικοινωνεί συνειδητά.

Το βρέφος ως την ηλικία των 3-4 μηνών παράγει ήχους για να διεπιδράσει με το περιβάλλον του. Στην ηλικία των 9 μηνών αρχίζει να εκφράζει συναισθήματα και καταστάσεις, ενώ στους 101/2 μήνες επικοινωνεί για να ικανοποιήσει ανάγκες και επιθυμίες του. Όταν συμπληρώνει τους 15 μήνες, επιθυμεί να συγκεντρώσει πληροφορίες από το περιβάλλον του, ενώ στους 18 μήνες είναι έτοιμο να δώσει το ίδιο πληροφορίες ή να παίξει δημιουργικά. Η ουσιαστική του όμως επικοινωνία με τη μορφή ολοκληρωμένου διαλόγου αναδύεται από την ηλικία

των 2 χρόνων.

Όσον αφορά στην ικανότητά του να κατανοεί τον προφορικό λόγο, αυτή περιλαμβάνει τρεις διακριτές παραμέτρους: α) την ικανότητα να διακρίνει την ανθρώπινη φωνή από άλλους ήχους του περιβάλλοντος, β) την ικανότητα να διακρίνει τον έναρθρο λόγο από άλλους ήχους που παράγει ο άνθρωπος (π.χ. κλάμα, σφύριγμα, κτλ), γ) την ικανότητά του να διακρίνει τους γλωσσικούς ήχους μεταξύ τους.

Ήδη από τη βρεφική ηλικία το παιδί είναι σε θέση να ανταποκριθεί στην ανθρώπινη φωνή. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι το παιδί αντιλαμβάνεται τους γλωσσικούς ήχους μέσα στο πλαίσιο λέξεων και όχι μεμονωμένα. Κάτι τέτοιο σημαίνει στην ουσία ότι όσο πιο πολλές λέξεις (πλούσιο λεξιλόγιο) χρησιμοποιούμε όταν απευθυνόμαστε σε αυτό τόσο πιο γρήγορα θα ολοκληρωθεί η φωνολογική συνειδητοποίηση του παιδιού (αναγνώριση των γλωσσικών ήχων και διάκριση του ενός από τον άλλον), διαδικασία αναγκαία, προκειμένου να μιλήσει σωστά.

Σε ένα πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής του, ο λόγος του παιδιού αποτελείται συνήθως από μονολεκτικές εκφράσεις, τις ολοφράσεις. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να τονίσουμε εδώ πως μια μονολεκτική έκφραση όπως μαμά μπορεί να σημαίνει πολλά και διαφορετικά πράγματα για το παιδί όπως «μαμά», «θέλω τη μαμά μου», «αυτό είναι της μαμάς», «μαμά πεινάω», «πού είναι η μαμά;» κτλ. Κατά συνέπεια ολόκληρες φράσεις των ενηλίκων συμπυκνώνονται σε μια λέξη του παιδιού. Στη συνέχεια το παιδί συνδυάζει λέξεις μεταξύ τους (π.χ. μαμά πάει), παράγοντας ένα είδος τηλεγραφικού λόγου, το οποίο όμως δεν διαρκεί για πολύ. Από την ηλικία των 2 ετών και εξής το παιδί παράγει πια σύνθετες προτάσεις.

Έρευνες από το χώρο της ψυχογλωσσολογίας έδειξαν πως ο γονιός μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού του, αν ακολουθεί μια σειρά από στρατηγικές και στάσεις απέναντι σ’ αυτό ήδη από τη βρεφική ηλικία:

  • Δείξτε αγάπη και τρυφερότητα στο παιδί σας: Παιδιά με συναισθηματική στέρηση εμφανίζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου. Μην διστάζετε, λοιπόν, να εκφράζετε με κάθε ευκαιρία τα συναισθήματά σας στο παιδί και αναπτύξτε δεσμούς μεταξύ σας, διότι αυτό αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη των κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων του.
  • Δημιουργήστε από τις πρώτες μέρες της ζωής του ένα χώρο με πλούσια ερεθίσματα: Ένα δωμάτιο με πολύχρωμα αντικείμενα, παιχνίδια σε διάφορα σχήματα και πλούσια ηχητικά ερεθίσματα κεντρίζουν το ενδιαφέρον του παιδιού για το περιβάλλον του. Αντίθετα, η ανάπτυξή του επιβραδύνεται όταν τα ερεθίσματα γύρω του είναι φτωχά.
  • Μιλήστε στο παιδί σας σαν να είναι μεγάλο από την πρώτη μέρα: Το παιδί καταλαβαίνει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε. Γύρω στην ηλικία των 8-12 μηνών κατανοεί σχεδόν τα πάντα, ακόμη και αν δεν μιλάει το ίδιο. Δεν συντρέχει, λοιπόν, κανένας λόγος να απευθυνόμαστε σε αυτό αλλάζοντας τον τρόπο που μιλάμε. Αντίθετα, όταν απευθυνόμαστε στα παιδιά μιμούμενοι τον παιδικό λόγο, αποτελούμε κακά γλωσσικά πρότυπα και συμβάλλουμε σε ορισμένες περιπτώσεις σε καθυστέρηση της γλωσσικής ανάπτυξης τους.
  • Μοιραστείτε τα ενδιαφέροντά του: Ακολουθείστε το βλέμμα του νεογέννητου και παρατηρήστε ό,τι παρατηρεί κι εκείνο. Μιλήστε του για το αντικείμενο που παρακολουθεί, αγγίξτε το, δείξτε του πώς δουλεύει. Διατηρήστε την προσοχή του για το αντικείμενο για όσο περισσότερο μπορείτε. Μην ξεχνάτε να του τραβάτε πότε-πότε την προσοχή προς το πρόσωπό σας. Καθώς το παιδί μεγαλώνει, κάντε το ίδιο για ό,τι αντικείμενο το ενδιαφέρει.
  • Μιμηθείτε ό,τι κάνει ή ζητήστε του να μιμηθεί ό,τι κάνετε εσείς: Το παιδί συνειδητοποιεί ότι ασχολείστε μαζί του και έτσι έχει κίνητρο για να επικοινωνήσει νωρίς μαζί σας.
  • Τραγουδάτε παιδικά τραγούδια, απαγγέλλετε σύντομα παιδικά ποιήματα ή διαβάστε του παιδικές ιστορίες με ομοιοκαταληξίες: Τα τραγούδια και τα ποιήματα τραβούν την προσοχή του και το διασκεδάζουν, ενώ οι ομοιοκαταληξίες συντελούν στη φωνολογική συνειδητοποίηση του παιδιού (βλ. παραπάνω).
  • Αφιερώστε πολύ χρόνο στο παιδί σας: Πολλοί γονείς χαρίζουν στα παιδιά τους παιχνίδια ως άλλοθι για το λίγο χρόνο που περνούν μαζί τους. Κάθε παιδί όμως έχει ανάγκη από τη φυσική παρουσία του γονιού στο πλάι του. Τα βρέφη αλλά και τα μεγαλύτερα παιδιά έχουν ανάγκη να παίξουν μαζί με το γονιό τα καινούρια τους παιχνίδια και περιμένουν από εκείνον να τους δείξει πράγματα και να συζητήσει μαζί τους.

Αν μάλιστα, αντίστοιχες στάσεις υιοθετηθούν και από τους παππούδες ή τις γιαγιάδες που τυχαίνει να κρατούν τα παιδιά ή τους βρεφονηπιοκόμους και τους παιδαγωγούς προσχολικής εκπαίδευσης που τυχαίνει να εμπλέκονται στη διαδικασία ανατροφής των παιδιών, τότε εξασφαλίζονται οι προϋποθέσεις για μια πρώιμη και ποιοτική γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού με ό,τι θετικά αυτή συνεπάγεται για τη μετέπειτα εξέλιξη και πορεία του εντός και εκτός σχολείου.

 

Share

2009©Kavalacity.net