Εκτύπωση

Η γλώσσα των νέων και ο μετασχηματισμός του "Γλωσσικού Ζητήματος"

Συγγραφέας: Administrator.... Δημοσίευση στη κατηγορία Πολιτισμός

Σας άρεσε το άρθρο?
(13 ψήφοι, μέση τιμή 5.00 από τα 5 αστέρια)

γράφει η Ζωή Γαβριηλίδου
Αναπληρώτρια  Καθηγήτρια Δ.Π.Θ

neolaiaΟι νέοι αποτελούν μια κοινωνική ομάδα  με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και  προτιμήσεις, ιδιαίτερη κουλτούρα  και επιλογές ένδυσης, κόμμωσης, διασκέδασης  κτλ., που ανανεώνονται πολύ συχνά. Ένα  από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους είναι και η χρήση ενός ξεχωριστού γλωσσικού κώδικα, για την ακρίβεια μιας κοινωνιόλεκτου, της γλώσσας των Νέων (ΓτΝ), που περιλαμβάνει λέξεις και εκφράσεις που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά στη νεανική ηλικία. Μια σειρά από παράγοντες κοινωνικούς, ψυχολογικούς ή επικοινωνιακούς καθορίζουν τη χρήση της κοινωνιολέκτου αυτής. Οι νέοι συμμετέχουν ενεργά σε κοινωνικά δίκτυα, σε παρέες, με αποτέλεσμα να αναδύεται και η επιτακτική ανάγκη γλωσσικής συμμόρφωσης με την παρέα. Ταυτόχρονα οι νέοι απορρίπτουν κατεστημένους τρόπους συμπεριφοράς και η απόρριψη αυτή εγγίζει και τη γλώσσα των μεγαλύτερων. Με αυτή τη λογική, συχνά ανατρέπουν τη διάκριση μιλώ/χυδαιολογώ. Άρα χρησιμοποιούν εναλλακτικούς τύπους γλωσσικής επικοινωνίας προκειμένου να διαφοροποιηθούν αφενός από τους ‘μεγάλους’ και αφετέρου προκειμένου να δηλώσουν την ένταξή τους σε μια συγκεκριμένη ομάδα, αυτή των ‘νέων’. Τέλος, επιλέγουν εκφραστικότερους και πιο πρωτότυπους  γλωσσικούς τύπους για να επικοινωνήσουν μιας και η εκφραστικότητα και το γλωσσικό παιχνίδι είναι στενά δεμένες με τη συγκεκριμένη ηλικία.

Έτσι, η ΓτΝ περιλαμβάνει χαρακτηρισμούς προσώπων ή καταστάσεων (φόλα, ξιδάκιας), όρους που εκφράζουν ψυχολογικές καταστάσεις (τρώω πακέτο, καρφώνομαι), αξιολογικές καταστάσεις (τζάμι, δεν υπάρχει). Οι τύποι αυτοί δημιουργούνται ακολουθώντας τους συνήθεις τρόπους γλωσσικής ανανέωσης, δηλαδή είτε μέσω σχηματισμού νέας λέξης με τη χρήση παραγωγικών επιθημάτων ή τη σύνθεση (χαρντκόρι, φρίκουλας, μπιρόνι, τηλεσβηστρόνι = τηλεχειριστήριο), είτε μέσω της αλλαγής της σημασίας μιας λέξης που υπάρχει ήδη (Τζόνης στην έκφραση είναι πολύ Τζόνης, πρόκας –από το καρφί-, αλοιφή στην έκφραση γίνομαι αλοιφή), είτε τέλος μέσω δανεισμού (τσα για, άντε μπάι). Πολύ χαρακτηριστική είναι επίσης η αποκοπή π.χ. πρεζάκι>ζάκι, τάληρο>λίρο, ματσωμένος>ματσό αλλά και η μετάθεση λεφτά>φταλέ. Γενικά στο πλαίσιο του παιγνιώδους χαρακτήρα η ΓτΝ ανατρέπει τη σύνταξη π.χ μασάω κάτι (=μεταβατικό ρήμα) δεν μασάω= (αμετάβατο), παίζω με κάτι / τι παίζει σήμερα, το άτομο είναι τσίου, μας την πέσανε κτλ. Παρουσιάζει δε ξεχωριστό ενδιαφέρον ότι η ΓτΝ, ως κρυπτικός κώδικας, δηλαδή κώδικας που χρησιμοποιούν τα μέλη μιας ομάδας για να αναγνωρίζονται μεταξύ τους, ανανεώνεται εξαιρετικά γρήγορα, και έτσι μόλις κάποια έκφραση περάσει στο γενικό λεξιλόγιο και γίνεται κατανοητή από πολλούς μη νέους τότε αντικαθίσταται από μια καινούργια. Έτσι εξηγείται η ταχύτατη ανανέωση της συγκεκριμένης γλωσσικής ποικιλίας.

Αυτή η  γλωσσική ποικιλία με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά χρήσης, εξισώνεται από  κάποιους με τη μοναδική ποικιλία που  γνωρίζουν και χρησιμοποιούν  οι νέοι. Έτσι διατυπώνονται κρίσεις  του τύπου «Οι νέοι κάνουν λάθη, έχουν περιορισμένο λεξιλόγιο, αλλάζουν τη σύνταξη, τη μορφολογία και τις σημασίες των λέξεων, δανείζονται αλόγιστα και άρα δεν ξέρουν να μιλούν, επομένως το μέλλον της γλώσσας μας είναι δυσοίωνο». Τέτοιου τύπου τοποθετήσεις δεν είναι καθόλου τυχαίες. Αντανακλούν συντηρητικές κοσμοθεωρίες βασιζόμενες σε στερεότυπα, που θα μπορούσαν να συγκριθούν με ανάλογες κρίσεις για τα άτομα που χρησιμοποιούσαν τη δημοτική γλώσσα.

Πρόκειται για το σε όλους γνωστό γλωσσικό μας ζήτημα, τη διαμάχη δηλαδή μεταξύ καθαρεύουσας που ήταν η επίσημη γλώσσα της διοίκησης και της εκπαίδευσης και της δημοτικής από την άλλη πλευρά που ήταν η γλώσσα της καθημερινής επικοινωνίας που κατανοούσε το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Η χρήση της δυσνόητης και δύσχρηστης καθαρεύουσας, μετατράπηκε από μέσο επικοινωνίας σε χαρακτηριστικό υψηλού κοινωνικού status και επομένως οι χρήστες της βρήκαν ένα τρόπο να δηλώσουν την υποτιθέμενη "κοινωνική τους ανωτερότητα" και σνομπισμό. Έτσι δημιουργήθηκε σταδιακά το στερεότυπο ότι όποιος μιλά την καθαρεύουσα έχει κοινωνική καταξίωση και εξουσία, κάτι που κατά καιρούς σατιρίστηκε στη λογοτεχνική μας παραγωγή (βλ. Μανταμ Σουσού). Ωστόσο, η διαμάχη αυτή πολύ νωρίς πήρε πολιτικές διαστάσεις με τα συντηρητικότερα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας να χρησιμοποιούν την καθαρεύουσα και τα προοδευτικότερα να χρησιμοποιούν τη δημοτική. Η υιοθέτηση δε της δημοτικής ως επίσημης γλώσσας του Κ.Κ.Ε το 1927 συνετέλεσε ώστε να ενταθεί το στερεότυπο ότι ο χρήστης της δημοτικής είχε αριστερές πεποιθήσεις.  Η διαμάχη τούτη έπαψε ουσιαστικά να υπάρχει το 1976 όταν μια συντηρητική παράταξη θεσμοθέτησε τη γλώσσα των… "πολιτικών αντιπάλων" της, τη δημοτική ως επίσημη γλώσσα του κράτους και υιοθέτησε και η ίδια τη χρήση της. Και ενώ θα περίμενε κανείς από το 1976 και μετά να μην διατυπώνονται κρίσεις που να αφορούν χρήστες συγκεκριμένων γλωσσικών ποικιλιών βασισμένες σε αυθαίρετα στερεότυπα, άρχισαν να διατυπώνονται κρίσεις σχετικά με την ποιότητα της δημοτικής γενικά, της γλώσσας των νέων ειδικότερα και της γλωσσικής πενίας των νέων. Θα έλεγε λοιπόν κανείς πως το περιβόητο γλωσσικό ζήτημα, μετασχηματίστηκε στις μέρες μας και στη θέση της δημοτικής βρίσκεται σήμερα η ΓτΝ. Η απάντηση σε όλα αυτά έρχεται από την επιστήμη της γλωσσολογίας που λέει ότι καμιά εμπειρική έρευνα δεν έγινε στην Ελλάδα που να αποδεικνύει ότι οι νέοι πάσχουν από γλωσσική πενία ή ότι η ΓτΝ είναι επικίνδυνη για το μέλλον της ελληνικής. Οι νέοι χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους για λόγους συγκεκριμένους που αναπτύξαμε παραπάνω και αυτό δεν σημαίνει ότι δεν γνωρίζουν και την επίσημη ποικιλία της Ελληνικής.  Το ενδιαφέρον θα ήταν να αναλογιστούμε κάποια στιγμή γιατί οι νέοι δεν θέλουν να χρησιμοποιήσουν τη «δική μας» γλώσσα.

Share

Σχόλια  

 
#1 καγκουρες νεοινικος 29-11-2014 16:58
εμεις οι νεοι ειμαστε πολυ καγκουρες
 

2009©Kavalacity.net